هنوز علت دقيق مكانيسم ايجاد سرطان شناخته نشده است، ولی عوامل متعددی شناسائی شده‌اند که احتمال ابتلای افراد را به سرطان افزایش می‌دهند. این عوامل را عوامل خطر (ریسک فاکتور) می‌نامند. مهم است بدانیم که وجود عوامل خطر در یک فرد دال بر این نیست که وی حتماَ دچار سرطان خواهد شد، بلکه نشان‌دهندۀ احتمال ابتلای بيشتر وي به سرطان، نسبت به سایر افراد است. داشتن این اطلاعات، به افراد این توانائی را خواهد داد که با کمک گرفتن از پزشک و پرسنل بهداشتي درماني و پرهیز از عوامل خطر، از سرطان پیشگیری و یا نسبت به تشخیص زودرس سرطان اقدام نمايند.

عوامل خطر سرطان‌ها

الف ) عوامل خطر غير قابل كنترل

1)      سن: احتمال خطر بروز بسياري از سرطانها از جمله سرطان پستان، پروستات و روده بزرگ با افزايش سن بيشتر مي‌شود.

2)      سابقه خانوادگي سرطان: بعضي از سرطانها در خانواده‌هاي خاصي از شيوع بيشتري برخوردار هستند. نمونه بارز اين سرطانها، سرطان پستان، تخمدان و كولون است.

3)      جهش‌هاي ژنتيكي: در تعدادي از خانواده‌ها، نقش ژنتيك در بروز سرطان بارز است. سرطان‌هاي پستان، روده بزرگ، خون از جمله سرطان‌هايي هستند كه نقش ژنتيكي در آنها مورد تاييد قرار گرفته است.

4)      جنس : بعضي سرطانها در آقايان و بعضي ديگر در خانمها شايع هستند.

5)      سابقه وجود سرطان در خود فرد : احتمال عود سرطان بسته به نوع سرطان در عرض 2 الي 3 سال اول بعد از تشخيص و درمان وجود دارد. همچنين وجود يك سرطان در فرد استعداد ابتلاي او براي سرطان‌هاي ديگر را افزايش مي‌دهد.

ب) عوامل خطر قابل كنترل

1) سيگار و دخانيات : ارتباط مستقيم بين مصرف سيگار و دخانيات و ابتلا به سرطان‌هاي ريه، دهان، حنجره، مثانه، كليه، دهانه رحم، مري و لوزالمعده ثابت شده است. استعمال دخانيات سبب يك سوم مرگ‌هاي ناشي از سرطان مي‌شود و قابل پيشگيري‌ترين عامل مرگ است.

2) الكل : مصرف الکل با بروز سرطانهای پستان، کبد، مری، معده، حنجره و دهان در ارتباط است.

3) چاقي : مطالعات متعددي ارتباط بین چاقی و سرطانهای روده بزرگ، پستان (در دوران یائسگی)، رحم، مری، کلیه، کیسه صفرا، تخمدان و لوزالمعده رانشان داده‌اند. جلوگیری از افزایش وزن، می‌تواند از بروز تعداد بسیار زیادی از سرطانها جلوگیری کند.

4) تغذيه نامناسب : طبق اظهارات منابع علمی دنیا، ارتباط نزدیکی بین نوع تغذیه نامناسب و 40- 30% از سرطانها وجود دارد. عادات تغذيه‌اي نامناسب در اين خصوص عبارتند از : استفاده زياد از گوشت قرمز و گوشت‌هاي فرآوري شده (سوسيس و كالباس)، استفاده از روغن زياد در طبخ غذاها، استفاده زياد از انواع ترشي‌ها و غذاهاي دودي شده، مصرف ناكافي سبزي‌ها و ميوه‌هاي تازه بصورت روزانه، استفاده زياد از نمك و...

5) عدم تحرك و فعاليت فيزيكي : تحقیقات نشان داده است که فعالیت فیزیکی احتمال ابتلا به سرطانهای رودۀ بزرگ، پستان، پروستات، ریه و رحم را کاهش می‌دهد. طبق پیشنهاد مراکز علمی معتبر، روزانه حداقل 30 دقيقه فعالیت فیزیکی متوسط به مدت پنج روز یا بیشتر در هفته، و یا حداقل 20 دقیقه فعالیت فیزیکی شدید به مدت سه روز یا بیشتر در هفته، برای تداوم سلامت در بالغین ضروری است.

6) اشعه ماوراي بنفش خورشيد : خورشید همچنان که تولید کننده نور وگرما است، اشعه ماورای بنفش را نیز تولید می‌کند که می‌تواند به چشم و پوست انسان‌ آسیب برساند. دو نوع موج شایع ماورای بنفش UVA و UVB هستند که هر دو موج در بروز شایعترین سرطان یعنی سرطان پوست نقش بازی می‌کنند.

7) عفونت‌ها : تعدادي از سرطان‌ها با عوامل عفوني (ويروس‌ها، باكتري‌ها و انگل‌ها) در ارتباط هستند، همانند سرطان رحم، سرطان كبد، نوعي سرطان پوست، معده، سيستم لنفاوي.

8) مواجهات شغلي : بعضي افراد در محيط‌هاي كاري خود در معرض انواع مواد سرطان‌زا هستند. اين مواد عبارتند از : آزبست، بنزن،‌ رنگ‌برها و... براي حفاظت كاركنان شاغل در چنين محيطهايي، بايد از تهويه‌كننده‌ها و ساير وسايل حفاظتي استفاده شود.